Czy wiek wpływa na jakość snu?

Czy wiek wpływa na jakość snu?

Zapotrzebowanie na sen i preferowane pory snu są uwarunkowane genetycznie. Bez względu na te różnice między ludźmi, z wiekiem następują zmiany neurohormonalne, które mają wpływ na sen. Im człowiek starszy, tym coraz bardziej spada poziom wydzielania hormonu wzrostu, następuje wieczorne podwyższenie poziomu kortyzolu i wzrasta stężenie interleukiny-6. Jak sen kształtuje się na przestrzeni lat i jakie są konsekwencje spadku jego jakości i długości dla naszego organizmu?

Architektura snu

Struktura snu zmienia się na przestrzeni życia człowieka. Można wymienić dwa rodzaje snu człowieka:

●        NREM (non-rapid eye movement steep) - sen bez szybkich ruchów gałek ocznych,

●        REM (rapid eye movement) sen z szybkimi ruchami gałek ocznych.

Zgodnie z klasyfikacją przeprowadzoną przez  Amerykańską Akademię Medycyny Snu sen NREM dzieli się na 3 stadia oznaczane jako N1, N2 i N3, gdzie N1 oznacza sen najpłytszy, a N3 – najgłębszy. Faza REM nie dzieli się na stadia i jest oznaczana jako R. Wyróżnić można jeszcze czuwanie w czasie nocy, oznaczane jako W (wake). Każda z tych faz ma typowe dla siebie cechy, dzięki czemu opis architektury snu na podstawie badania polisomnograficznego jest precyzyjny.

Wiek a zapotrzebowanie na sen

Według szacunków, niemowlęta przesypiają nawet 16 godzin na dobę, z czego aż 50% przypada na sen aktywny (odpowiednik snu REM). Sen niemowląt przy tym cechuje się rytmem 4-godzinnym, a nie okołodobowym, co skutkuje częstymi (co 2,5 godziny) przebudzeniami dziecka. Z czasem zapotrzebowanie na sen spada i dzieci zaczynają protestować przeciwko drzemkom w czasie dnia. Osoby dojrzałe sypiają około 7-8 godzin na dobę (chociaż są tacy, którzy budzą się po przespaniu 5 godzin, jak i tacy, którzy potrzebują około 9 godzin snu), a seniorzy uskarżają się na częste wybudzenia. Moment stabilizacji rytmu snu przypada na około czterdziesty rok życia człowieka, a w następnej dekadzie zaczyna stopniowo się pogarszać. Zapotrzebowanie na sen wraz z wiekiem słabnie i skraca się czas jego trwania. Liczba cykli NREM/REM  zmienia się następująco:

●        u młodych ludzi: 5 cykli,

●        po pięćdziesiątym roku życia: 4 cykle,

●        po 65. roku życia: 3 cykle.

Problemy ze snem u osób starszych

Bezsenność należy do zaburzeń snu, którą definiuje się jako niesatysfakcjonującą długość i jakość snu. Może zarówno objawiać się w trudnościach z zasypianiem, jak i utrzymaniem snu czy przedwczesnym wybudzeniem. Zaburzenie to zalicza się do problemów geriatrycznych – im człowiek starszy tym poziom melatoniny w jego organizmie spada, do tego dochodzi większa wrażliwość na zmiany hormonalne (upośledzenie wydzielania melatoniny, menopauza u kobiet), czynniki środowiskowe, takie jak: hałas, światło, temperatura.

Wraz z wiekiem dochodzi do zmian elektrofizjologicznych w zapisie snu: charakterystyczna jest redukcja lub nawet wyeliminowanie najgłębszej fazy snu nREM. U osób starszych obserwuje się także przyspieszenie fazy snu: seniorzy chętniej kładą się spać o wczesnych godzinach, przy czym zazwyczaj wstają z łóżka o świcie. Zwiększa się przy tym liczba krótkich wybudzeń do 15 na godzinę, a u seniorów cierpiących na zaburzenia oddychania mogą wzrosnąć nawet do 30 na godzinę. W dodatku wzrasta u nich zapotrzebowanie na drzemki w ciągu dnia. Widać więc, że wiek wpływa na czas trwania stadiów snu, ich stabilność oraz proporcje.

Skutki zaburzeń snu w zależności od wieku

Do najczęstszych następstw bezsenności u młodych ludzi należą: uczucie zmęczenia, złe samopoczucie, spadek koncentracji i problem z utrzymaniem uwagi i pamięcią, spadek efektywności działania i większa tendencja do popełniania błędów. Bezsenne noce mogą także potęgować ryzyko wypadków drogowych. Seniorzy, obok wymienionych objawów, mogą zauważyć u siebie także pogorszenia sprawności funkcjonalnej w wykonywaniu złożonych czynności, większe ryzyko upadków, spadek zdolności poznawczych. Do konsekwencji zaburzeń snu należą także:

●        zwiększenie ryzyka wystąpienia otępienia u starszych osób,

●        podatność na depresję i zaburzenia lękowe,

●        dysregulacja układów hormonalnych,

●        wzrost ryzyka otyłości, nadciśnienia tętniczego, incydentów wieńcowych, niewydolności serca,

●        spadek odporności i większa podatność na infekcje.

Powyższe skutki bezsenności w podeszłym wieku mogą prowadzić do wzrostu ryzyka zgonu.

Badania kliniczne

Sen jest niezbędny do prawidłowego działania naszego organizmu: wpływa na układ hormonalny, odpornościowy, nerwowy i sercowo-naczyniowy. Dzięki niemu możemy zregenerować siły, a tym samym poprawić zdolności koncentracji, pamięci i odporność na stres. Ze względu na ważność tej tematyki nasz Instytut przeprowadza badania kliniczne w zakresie bezsenności. Informujemy przy tym, że nie ma górnej granicy wieku, do której można wziąć udział w badaniach. Szczegóły na ten temat znajdują się na naszej stronie: https://bezsennosc.emc-sa.pl/.

Osoby zainteresowane wzięciem udziału w badaniach lub lekarzy, którzy chcą skierować na nie swoich pacjentów, zapraszamy do kontaktu z koordynatorem projektu Adamem Orawczakiem, tel. +48 727 600 454, e-mail: adam.orawczak@emc-sa.pl.

 

Źródła:

https://www.swiatnauki.pl/8,455.html

https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/bezsennosc/70378,fizjologia-snu

https://tvnmeteo.tvn24.pl/informacje-pogoda/ciekawostki,49/ile-snu-tak-naprawde-potrzebujesz,234067,1,0.html

http://gerontologia.org.pl/wp-content/uploads/2017/06/Gerontologia-Polska-2_2016-9.pdf

https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201101_Geriatria_0010.pdf